เอาอะไรมาเทรนบอกด้วย รัฐบาลญี่ปุ่นเรียกร้องให้บริษัท AI เปิดเผยข้อมูลที่ใช้ฝึกเพื่อแก้ปัญหาการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา

ปฏิเสธไม่ได้ว่า AI กลายเป็นเครื่องมือที่ถูกใช้อย่างแพร่หลายเป็นที่เรียบร้อย ท่ามกลางอุตสาหกรรมที่เริ่มจะหาได้แล้วว่าควรใช้มันอย่างไร และใช้ในปริมาณแค่ไหน อีกหนึ่งคำถามที่สำคัญ คือบริษัท AI ทั้งหลาย มีสิทธิ์มากแค่ไหนในการนำเนื้อหาไปใช้เพื่อเทรน AI

สื่อใหญ่อย่าง The Nikkei ได้รายงานความเคลื่อนไหวของรัฐบาลญี่ปุ่น ที่ได้รับรองชุดแนวทางปฏิบัติสำหรับผู้ให้บริการ Generative AI ในชื่อ Principles Code เรียกร้องให้ผู้ให้บริการ Generative AI เปิดเผยข้อมูลที่ใช้ในการฝึกโมเดล AI ของตน รวมถึงวิธีที่ได้มาซึ่งข้อมูลนั้น เพื่อให้เกิดความโปร่งใสมากขึ้น และตอบสนองต่อข้อกังวลเกี่ยวกับการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา ที่กำลังเรื้อรังมาจนถึงตอนนี้

โดยรัฐบาลญี่ปุ่นจะของตรวจสอบ ทั้งข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการฝึกอบรม Generative AI, ประเภทของข้อมูลที่ใช้ในการฝึก และวิธีการได้มาซึ่งข้อมูลดังกล่าว ซึ่งแนวทางเหล่านี้ไม่เพียงพุ่งเป้าไปที่บริษัทที่มีสำนักงานใหญ่ในญี่ปุ่นเท่านั้น แต่ยังรวมถึงบริษัทที่ให้บริการระบบหรือบริการ AI ที่มุ่งทำตลาดในญี่ปุ่นด้วย และรัฐบาลจะให้การรับรองกับบริษัทที่ยอมเปิดเผยข้อมูล ส่วนบริษัทที่ปฏิเสธที่จะปฏิบัติตามจะถูกขอให้อธิบายเหตุผลที่สมควร

นอกจากนี้ Principles Code ยังระบุอีกด้วยว่าหากเจ้าของลิขสิทธิ์หรือผู้ใช้ร้องขอหลักฐานการเทรน AI ผู้ให้บริการ AI จะต้องเปิดเผยว่ามีผลงานที่มีลิขสิทธิ์หรือเนื้อหาที่ได้รับการคุ้มครองอื่นๆ รวมอยู่ในชุดข้อมูลการฝึกอบรมหรือไม่ แต่ไม่บังคับให้ต้องเปิดเผยข้อมูลที่ละเอียดอ่อน ที่เกี่ยวข้องกับความลับทางการค้าหรือความปลอดภัย โดยทางรัฐบาลมีแผนที่จะเริ่มนำ Principles Code ไปปฏิบัติจริงในช่วงฤดูใบไม้ร่วงปีนี้

แน่นอนว่าเป็นเรื่องที่ดี ที่ทางรัฐบาลญี่ปุ่นเริ่มขยับเข้ามากำกับดูแลเรื่องนี้อย่างใกล้ชิด ซึ่งการที่บริษัท AI ได้รับการรับรองจากรัฐบาล ก็จะช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถวางใจได้ว่าผลงานจะไม่ไปละเมิดลิขสิทธิ์ใคร แต่ก็มีไม่น้อยที่รู้สึกว่ารัฐบาลญี่ปุ่นไม่ได้จริงจังกับการแก้ปัญหานี้ เนื่องจากเป็นการขอความร่วมมือ มากกว่าจะเป็นการบังคับทางกฎหมายอย่างจริงจัง อาจจะมองว่ารัฐบาลอยากเน้นไม้อ่อน เน้นไปที่การประนีประนอมเพื่อไม่ให้เสียการลงทุน

อีกทั้งเมื่อเรามามองกันดีๆ สิ่งที่ AI นำมาใช้เทรนส่วนหนึ่งก็มักจะมาจากข้อมูลที่ผู้ใช้งานป้อนเข้ามากันเองนี่แหละ ความผิดฐานละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา จึงยังเป็นคำถามอยู่จนถึงตอนนี้ แต่อย่างน้อยนี่คือความเคลื่อนไหวที่ดี ในการปกป้อง IP ต่างๆ ส่วนจะทำได้มากแค่ไหน ก็ต้องมารอดูกันนะครับ

https://automaton-media.com/en/news/japan-adopts-new-guidelines-urging-ai-companies-to-disclose-training-data-to-combat-ip-infringement/